Autor|IOSG Legal
Pracując głęboko w branży kryptowalutowej od wielu lat, dokonaliśmy inwestycji w setki projektów. Nasze rozumienie warunków inwestycyjnych w branży przeszło drogę od początkowej niezrozumiałości, przez akceptację, aż po dzisiejszą refleksję i kwestionowanie:
Kiedy struktura projektu staje się coraz bardziej złożona, a jego dokumenty coraz bardziej profesjonalne, czy naprawdę poprawiamy bezpieczeństwo, czy jedynie sprawiamy, że ryzyko wygląda bardziej szanownie? Kiedy umowa jest wypełniona klauzulami ładu korporacyjnego, czy te prawa mogą być naprawdę wyegzekwowane, czy są tylko pustymi słowami?
Ryzyko systemowe inwestycji w Web3 często nie leży w rynku, ale w niewystarczającej odpowiedzialności samej architektury. Dokumenty są piękne, a terminologia kompletna, ale w najgorszych scenariuszach inwestorzy nie mogą znaleźć podmiotu odpowiedzialnego, nie mogą ograniczyć praw kontrolnych i nie mogą dochodzić środków zaradczych. W istocie nie jest to kontrola ryzyka, ale pakowanie ryzyka.
Trzy rodzaje powtarzających się problemów strukturalnych:
1. Nadmierne rozdzielenie podmiotów: Wartość, prawa kontrolne i odpowiedzialność są sztucznie rozdzielane. Badania i rozwój/operacje znajdują się w jednej spółce, emisja tokenów i skarbiec w innym podmiocie (fundacja / SPV), a to, co inwestorzy podpisują, może dotyczyć tylko jednego z nich. Na powierzchni wygląda to jak izolacja ryzyka, ale w istocie jest to „ryzyko bez właściciela”: kiedy coś pójdzie nie tak, każdy może powiedzieć „to nie ja”. Tym, czego inwestorzy naprawdę się boją, nigdy nie była decentralizacja, ale deresponsabilizacja.
2. Ład korporacyjny jest symboliczny: Są dokumenty, ale nie ma mechanizmów; są prawa, ale nie mają zębów. W początkowych dniach inwestorzy polegali na ustnych obietnicach i umowach dżentelmeńskich (które teraz wyglądają jak awanturniczy duch Dzikiego Zachodu), później pojawiły się SAFTE/SAFE/SAFT/SAFE+Token Warrant, jednak kluczowe ogniwa wciąż brakują: merytoryczne prawa zgody w sprawach istotnych, kadencja budżetowania i audytu wydatków ze skarbca, zasady wymiany sygnatariuszy multisig oraz zakres i granice ujawniania informacji. Czyta się to jak ład korporacyjny, ale wykonuje jak lista życzeń.
3. Ścieżki naprawcze są strukturalnie osłabione: Aktywa przemieszczają się szybciej niż prawo, podmioty zmieniają się szybciej niż procedury, a koszty transgraniczne są wyższe niż odszkodowanie. To wszystko są powody, dla których ochrona praw w inwestycjach kryptowalutowych jest trudna. Dla inwestorów prawdziwa kontrola ryzyka nie polega na pisaniu dłuższych klauzul, ale na zapewnieniu, że w najgorszym przypadku mogą „zatamować krwawienie”, „dochodzić regresu” i „wyegzekwować”.
Ta branża wyszła z wczesnego „mrocznego lasu”, ale nagłe upadki projektów wciąż są powszechne. Istnieją dwie główne przyczyny: po pierwsze, niektórzy założyciele brakuje czci dla ducha umowy; po drugie, branży brakuje pamięci strukturalnej, a inwestorzy wielokrotnie popełniają te same błędy w projektowaniu strukturalnym.
Poprzez pięć rzeczywistych scenariuszy przypadków, ten artykuł omawia te problemy strukturalne, które są zwykle pomijane, ale mogą być fatalne w ekstremalnych sytuacjach, destylując lekcje z praktyki w zasady możliwe do zastosowania.
Przypadek pierwszy: Od „doskonałej architektury” do „znikającego pozwanego”
[Słowa kluczowe w tym przypadku: rozdzielenie podmiotów, istnienie osoby prawnej]
Kilka lat temu natrafiliśmy na projekt poświęcony budowie infrastruktury dla gier blockchainowych. Zespół miał gwiazdorskie pochodzenie i najwyższej klasy CV, a jego rozwiązanie „jednym kliknięciem na łańcuch” bezpośrednio adresowało główne punkty bólu tradycyjnych wydawców gier. Aby zebrać fundusze i uniknąć skomplikowanych globalnych regulacji, zespół projektowy zaprojektował „doskonałą” strukturę offshore, która była wówczas powszechnie uznawana: spółka-matka zarejestrowana w Delaware w USA, odpowiedzialna za badania i rozwój techniczny, podczas gdy SPV (spółka celowa) utworzona w przyjaznym dla kryptowalut Gibraltarze była dedykowana do emisji tokenów. Technologia i zespół w Stanach Zjednoczonych, tokeny w offshore SPV — to był domyślny konsensus w kręgach inwestycyjnych w tamtym czasie.
W obliczu tej struktury inwestorzy zwykle wybierają dwie ścieżki: tradycyjni inwestorzy kapitałowi wpłacają pieniądze do spółki-matki, kierując się logiką, że kontrolowanie zespołu oznacza kontrolowanie projektu. My wybraliśmy bardziej „Crypto Native” ścieżkę: podpisanie umowy zakupu tokenów bezpośrednio z gibraltarską SPV, wymieniając inwestycję na przyszłe prawa do tokenów. Nasz osąd był taki, że skoro tokeny są podstawowym aktywem przyszłego ekosystemu, uzyskanie praw do tokenów bezpośrednio jest bardziej bezpośrednie niż udziały kapitałowe. W tamtym czasie był to dość racjonalny osąd.
Po zakończeniu inwestycji nastąpił stosunkowo spokojny okres. Projekt postępował powoli, ale stabilnie, a zespół zawsze utrzymywał uprzejmą i powściągliwą komunikację z inwestorami.
Jednak pewnego dnia Gibraltar SPV, nie informując amerykańskiej spółki dominującej ani żadnych inwestorów, nagle ogłosiła zmianę dyrektora generalnego i niemal jednocześnie jednostronnie uruchomiła emisję tokenów. Wewnętrzny konflikt stał się publiczny, zaufanie rynku natychmiast się załamało, a cena tokena spadła natychmiast po debiucie. „Prawa do tokenów” w naszych rękach z dnia na dzień zamieniły się z potencjalnej wartości do wysoce zmiennych cyfrowych żetonów.
Naszą pierwszą reakcją w tamtym czasie była złość, ale po uspokojeniu się szybko oceniliśmy: wyglądało to bardziej na walkę o kontrolę wewnątrz zespołu założycielskiego. Zarząd SPV najwyraźniej próbował uwolnić się spod kontroli spółki dominującej, a instytucje, które zainwestowały w kapitał własny spółki dominującej, nieuchronnie podjęłyby kroki prawne, a projekt mógłby wrócić na właściwe tory. Wybraliśmy strategię wyczekiwania.
I rzeczywiście. Spółka dominująca i stojący za nią inwestorzy kapitałowi szybko złożyli pozwy odpowiednio w Stanach Zjednoczonych i Gibraltarze i odnieśli wstępne zwycięstwa: skutecznie uzyskali tymczasowy nakaz sądowy od sądu amerykańskiego, przywracając spółce dominującej dostęp do kluczowej infrastruktury technicznej, a także uzyskali nakaz zamrożenia od sądu gibraltarskiego, zamrażając większość tokenów wyemitowanych przez SPV. Strona spółki dominującej z dużym prawdopodobieństwem odzyskała kontrolę.
Potem nastąpił zwrot, którego nikt się nie spodziewał.
Sąd gibraltarski uchylił nakaz zamrożenia. Powód był wystarczająco prosty, by wywołać dreszcz: ta amerykańska spółka dominująca, ponieważ przez ponad rok nie złożyła wymaganego dokumentu zgodności, została już ponad rok wcześniej administracyjnie rozwiązana przez rząd stanu Delaware.
W sensie prawnym ta spółka już nie istniała.
Spółka, która jest prawnie „martwa”, nie ma legitymacji procesowej, by pozwać kogokolwiek jako powód. Nie ma osobowości prawnej, nie ma zdolności bycia podmiotem praw, ani interesów, które mogłyby być chronione przez sąd.
Te instytucje, które zainwestowały w kapitał własny spółki dominującej, z dnia na dzień całkowicie wypadły z gry. Podmiot prawny, w który zainwestowały, zniknął, a wszystkie roszczenia utraciły podstawę. Inwestycja spadła do zera.
My, którzy zainwestowaliśmy w prawa do tokenów SPV, choć nasze aktywa znacznie się skurczyły z powodu wewnętrznego konfliktu, przynajmniej nadal posiadaliśmy zbywalne tokeny. Tymczasem ci inwestorzy kapitałowi, uważani za „bezpieczniejszych”, całkowicie utracili podstawę prawną.
Zamiast ulgi, to, co w tamtym momencie czuliśmy, było bardziej jak trwoga. Najbardziej zabójczym ryzykiem w tej branży może nie być krach na rynku, luka techniczna, a nawet charakter założyciela, lecz zapomniany dokument zgodności, który kosztował zaledwie kilkaset dolarów.
Wnioski z przypadku
- Ciągłość należytej staranności prawnej (Legal DD) ma kluczowe znaczenie. Klucz do decyzji inwestycyjnych leży nie tylko w potwierdzeniu w momencie podpisywania umowy, że podmiot spółki jest w statusie „Good Standing”, ale także w ustanowieniu ciągłego mechanizmu monitorowania zgodności, który działa przez cały cykl inwestycyjny. Zapewnienie, że każdy podmiot prawny w łańcuchu inwestycyjnym jest „żywy” i zgodny z przepisami, jest najbardziej podstawowym minimum zarządzania inwestycjami, a jednak często jest pomijane.
- Konieczne jest zrozumienie rzeczywistych praw kontroli struktur offshore na zasadzie przejrzystości. Gdy kluczowe aktywa (takie jak prawa do emisji tokenów) są umieszczone w offshore SPV, a kontrola spółki dominującej nad SPV opiera się wyłącznie na kawałku papieru, inwestorzy muszą zachować wysoką czujność. Do umowy inwestycyjnej należy włączyć silne klauzule ograniczające, na przykład: dyrektorzy lub osoby kontrolujące SPV nie mogą być zmieniani bez zgody większości inwestorów; spółka dominująca musi utrzymywać swój byt prawny, w przeciwnym razie uruchomione zostaną klauzule o naruszeniu umowy; każda istotna decyzja (taka jak Token Launch) musi uzyskać zgodę dyrektorów wyznaczonych przez inwestorów. Klauzule te muszą być wyraźnie zapisane w umowie na początku inwestycji, a nie łatać dziurę po tym, jak owca już uciekła.
- Nie czcij ślepo inwestora prowadzącego. Nawet najlepsze fundusze w branży mogą mieć martwe punkty w swojej należytej staranności lub nieujawnione konflikty interesów. Niezależne, wzajemnie weryfikowane sprawdzanie referencji jest niezbędne. Inwestorzy muszą być odpowiedzialni za własne środki w oparciu o własny niezależny osąd.
Przypadek drugi: „Odparowanie” wartości — przełączanie podmiotów i rozwadnianie wczesnych inwestorów
[Słowa kluczowe w tym przypadku: separacja podmiotów, rozwadnianie poprzez przełączanie podmiotów]
Istnieje jeszcze inny rodzaj ryzyka strukturalnego, który jest bardziej ukryty i często występuje w „legalnych” ramach.
W 2021 roku, w trakcie ówczesnego boomu rynkowego, zainwestowaliśmy w firmę technologiczną zajmującą się formalną weryfikacją. Zespół składał się z ekspertów z najlepszym wykształceniem akademickim, miał silne zdolności techniczne i zawsze okazywał inwestorom wielki szacunek, a relacje kooperacyjne były harmonijne.
Jednak około dwóch–trzech lat później stopniowo odkryliśmy, że założyciel zaczął budować zupełnie nowy podmiot emitujący tokeny, zamierzając rozwijać projekt tokenowy w podmiocie całkowicie odrębnym od pierwotnej spółki, w którą zainwestowaliśmy. Jeszcze bardziej nie do przyjęcia było to, że ten nowy podmiot ani nie uznawał żadnych praw wczesnych inwestorów kapitałowych, ani nie próbował włączyć wczesnych inwestorów do nowych ram praw do tokenów.
Z prawnego punktu widzenia ich działania były technicznie nienaganne: nowy podmiot został niezależnie zarejestrowany, a pierwotna umowa inwestycyjna nie wiązała bezpośrednio zachowania tego nowego podmiotu. Jednak z perspektywy logiki biznesowej było to systematyczne pozbawianie wartości wczesnych inwestorów — wczesni inwestorzy wykorzystali kapitał i zaufanie, aby wyhodować zespół i zestaw technologii, ale ostatecznie te zasoby „odrosły na nowo” w nowym podmiocie, podczas gdy pierwotna struktura praw została po cichu wydrążona.
Następnie reprezentowaliśmy wszystkich wczesnych inwestorów w trwających wiele miesięcy trudnych negocjacjach z założycielem, energicznie argumentując i nalegając na walkę o należne prawa. Ostatecznie uzyskaliśmy warunki wyceny dla wczesnych inwestorów korzystniejsze niż te dla inwestorów nowej rundy. Ale ten proces niemal wyczerpał nagromadzoną relację z założycielem.
To wydarzenie uświadomiło nam głęboko: przełączanie podmiotów może być najbardziej „eleganckim” sposobem grabieży wartości.
Wnioski z przypadku
- Włącz do umowy inwestycyjnej „klauzulę ochrony przed przełączeniem podmiotu”. Wyraźnie zastrzeż: jeśli założyciel utworzy nowy podmiot powiązany w ciągu określonej liczby lat po inwestycji (zalecane 2–3 lata) i będzie rozwijać emisję kluczowych aktywów (zwłaszcza tokenów), wczesni inwestorzy powinni otrzymać odpowiednie udziały kapitałowe. Ta klauzula powinna zostać włączona do umowy w momencie początkowej inwestycji, a nie naprawiana po pojawieniu się problemów.
- Prawa ładu korporacyjnego są ważniejsze niż wycena. Miejsca w zarządzie, prawo do informacji i zgody na istotne zmiany strukturalne to ostatnia linia obrony interesów wczesnych inwestorów. Poleganie wyłącznie na relacjach i zaufaniu nie wystarcza.
Przypadek trzeci: gdy ludzka natura staje się zmienną — finansowanie ratunkowe i złamane obietnice
[Słowa kluczowe tego przypadku: strukturalnie osłabione ścieżki naprawcze]
Jeśli dwa pierwsze przypadki dotyczyły zimnej gry prawa i struktury, ten przypadek jest pełen uwikłań ludzkich uczuć i ludzkiej natury. Czasami pokonuje cię nie skomplikowana klauzula, lecz twarz, która szybko się zmienia w obliczu interesów.
Był to najgłębszy moment bessy. Projekt, w który zainwestowaliśmy wcześnie, skończył środki i był na skraju upadku. Założyciel mówił z powagą, że na księgach nie została ani jedna moneta i że bez nowego zastrzyku kapitału nie da się utrzymać działalności.
Kierując się ochroną naszej istniejącej inwestycji i odrobiną nadziei dla projektu, postanowiliśmy wyciągnąć pomocną dłoń i przeprowadziliśmy rundę finansowania ratunkowego (Down-round) przy niższej wycenie. Założyciel wyraził wówczas głęboką wdzięczność.
Po dotarciu środków projekt przetrwał. Rynek wkrótce się ocieplił, a sektor, w którym działał projekt, stał się gorącym punktem. Dzięki tym „pieniądzom ratującym życie” założyciel wytrzymał do nadejścia trendu, a wraz z wybitną umiejętnością narracji ostatecznie uzyskał nową rundę inwestycji follow-on od znanych instytucji i z powodzeniem wszedł na główną giełdę.
Jednak komunikacja z założycielem stała się potem niezwykle trudna. Gdy inwestor miał nadzieję, że dotrzyma wcześniejszych obietnic, druga strona rozpoczęła serię uników — od początkowego wymogu notowania na Coinbase i odmowy dystrybucji tokenów inwestorom, po różne wymówki, takie jak własna choroba i choroby członków rodziny, aby opóźnić, a cały proces trwał miesiącami. W końcu karty zostały wyłożone na stół: albo zaakceptuj takie same warunki jak inni nowi inwestorzy, albo odpuść. Przysługa ratunkowa została odrzucona w obliczu ogromnych interesów.
Na szczęście nasz zespół prawny i zespół post-inwestycyjny nigdy się nie poddały i poprzez długoterminową, cierpliwą komunikację oraz ochronę praw ostatecznie odzyskały zdecydowaną większość należnych tokenów. Ale to doświadczenie ujawniło fundamentalny problem: zmiany w krajobrazie interesów systematycznie zmieniają ludzkie zachowanie. To nie jest pesymistyczny pogląd na ludzką naturę, lecz zmienna, którą należy z góry zaprojektować w strukturze umowy.
Wnioski z przypadku
- Wszelkie zobowiązania biznesowe, niezależnie od ich rozmiaru, muszą być realizowane w formalnie wiążących dokumentach prawnych. Nie należy łagodzić wymogów dotyczących dokumentów prawnych tylko dlatego, że druga strona jest pokorna. Decyzje biznesowe powinny zawsze opierać się na założeniach najgorszego scenariusza. Finansowanie ratunkowe na rynku niedźwiedzia często pojawia się w momencie największej asymetrii informacji i presji emocjonalnej — dokładnie wtedy, gdy wymogi prawne najłatwiej ulegają złagodzeniu. Im bardziej druga strona przyjmuje najniższą postawę i im większa jest nasza przewaga negocjacyjna, tym bardziej musimy nalegać, aby wszystkie zobowiązania zostały zapisane w formalnych umowach.
- Biorąc pod uwagę rzadkość ducha umów, konieczne jest zapewnienie egzekwowania porozumień poprzez projektowanie klauzul z „zębami”. Umowy inwestycyjne muszą wyraźnie określać odpowiedzialność za naruszenie umowy. Na przykład, jeśli druga strona nie wykona określonych klauzul, uruchomi to wysokie kary umowne lub da inwestorom prawo do zwiększenia posiadania większej liczby tokenów po wyjątkowo niskiej cenie. Koszt naruszenia umowy musi być znacznie wyższy niż potencjalne korzyści możliwe do uzyskania z zdrady. Jednocześnie należy zapewnić inwestorom wystarczające żetony przetargowe, takie jak miejsca w zarządzie, prawa weta w ważnych sprawach lub wspólna kontrola nad rachunkami bankowymi firmy i portfelami z wieloma podpisami.
- Przed podjęciem decyzji o ratunku należy najpierw odpowiedzieć na fundamentalne pytanie: Jaka jest główna przyczyna kryzysu finansowego tego zespołu? Czy ich wartości wytrzymają test stresu? Naleganie na przejrzystość i zgodność nie jest brakiem zaufania do założyciela, ale najbardziej podstawową ochroną relacji między obiema stronami.
Przypadek czwarty: Brak ładu korporacyjnego — koszt ciszy
[Słowa kluczowe tego przypadku: Ład korporacyjny symboliczny]
Istnieje rodzaj ryzyka, który nie jest ani luką w strukturze prawnej, ani subiektywną zdradą założyciela, lecz nieobecnością samego inwestora w krytycznym momencie.
Zainwestowaliśmy kiedyś w projekt infrastruktury Web3, który wówczas wydawał się całkiem obiecujący. Za projektem stał główny akcjonariusz o znaczącym prestiżu i obfitych aktywach w branży, co było również jednym z ważnych powodów, dla których początkowo byliśmy optymistycznie nastawieni do projektu. Jednak na spotkaniu ogólnym ten główny akcjonariusz publicznie odwołał CEO, zaskakując cały zespół.
Dowiedzieliśmy się o tym później od odchodzącego CEO, a nie z oficjalnego powiadomienia ze strony projektu.
Ówczesna ocena była następująca: to była jedynie normalna zmiana zarządcza i nie stanowiła sygnału kryzysowego wymagającego natychmiastowej interwencji. Nie zażądaliśmy audytu, nie zażądaliśmy nadzwyczajnego zgromadzenia akcjonariuszy, nie wszczęliśmy procedury oceny i wybraliśmy ciszę oraz obserwację.
Około sześciu miesięcy do roku później nowe kierownictwo ogłosiło: fundacja zostanie zlikwidowana. Ostatecznie odzyskaliśmy mniej niż 20% naszej początkowej inwestycji.
Patrząc wstecz, nagłe odwołanie CEO było najwyraźniejszym wczesnym sygnałem ostrzegawczym upadku projektu. Gdy firma przechodzi poważną nienormalną zmianę zarządczą, często oznacza to, że podstawowa struktura ładu korporacyjnego już rozwinęła głębokie pęknięcia. W takim momencie inwestorzy powinni przede wszystkim natychmiast zażądać wszczęcia niezależnego audytu i zaangażować się w odbudowę ładu korporacyjnego, a nie stać z boku.
Wnioski z przypadku
- Wymień główne zdarzenia z zakresu ładu korporacyjnego jako obowiązkowe „Zdarzenia wyzwalające”. Umowy inwestycyjne powinny wyraźnie określać: poważne zdarzenia, takie jak nienormalne odejście CEO, zmiany głównych akcjonariuszy oraz wszczęcie postępowania sądowego lub arbitrażowego, automatycznie uruchamiają specjalne prawa inwestorów, w tym żądanie niezależnego audytu finansowego, zwołanie nadzwyczajnego zgromadzenia akcjonariuszy i zawieszenie głównych wydatków finansowych.
- Cigły monitoring, a nie bierne oczekiwanie. Zarządzanie po inwestycji nie powinno ograniczać się do rutynowych kwartalnych aktualizacji. Inwestorzy muszą ustanowić proaktywne kanały pozyskiwania informacji, w tym utrzymywać komunikację z kluczowymi pracownikami projektu (nie tylko z założycielem). Zaleca się, aby umowy po inwestycji wymagały od strony projektu dostarczania niezależnych aktualizacji na poziomie CFO/CTO co kwartał, a nie tylko przez założyciela jako jedyny kanał.
Przypadek piąty: Aureola życiorysu — czarna dziura charakteru
[Słowa kluczowe tego przypadku: Ład korporacyjny symboliczny, ścieżki naprawcze strukturalnie osłabione]
Świat inwestycji często mówi: „Inwestowanie to inwestowanie w ludzi”. Jednak zbyt łatwo dajemy się olśnić błyszczącym CV. Goldman Sachs, JPMorgan, czołowe fundusze hedgingowe... te nazwy zdają się nosić własne aureole, sprawiając, że ludzie podświadomie utożsamiają „elitarne pochodzenie” z „profesjonalizmem, samodyscypliną, wiarygodnością”. Ale okrutna rzeczywistość jest taka, że czasami najbardziej niebezpieczni są właśnie ci „złoci chłopcy”. Szkolenie na Wall Street nauczyło ich pakowania narracji, wykorzystywania zasad i manipulowania ludzkimi sercami. Te umiejętności same w sobie nie są ani dobre, ani złe, ale raz użyte na niewłaściwej drodze, ich niszczycielska siła daleko wykracza poza wyobraźnię.
Pewnego razu „szczęśliwie” przegapiliśmy pewien projekt. CV założyciela było niemal perfekcyjne, od Goldman Sachs po JPMorgan, wspinając się aż do wyższego kierownictwa, zanim odszedł, by założyć własną firmę. Projekt, który chciał zbudować, był „absolutnie sprawiedliwym” łańcuchowym miejscem rozrywki. Historia była seksowna, zespół luksusowy, a w tamtym czasie mnóstwo znanych instytucji w branży rzuciło się, by dołączyć. Jednak ponieważ mieliśmy wielkie wątpliwości co do ryzyka zgodności w sektorze „kasyna”, a po wielokrotnych rozmowach z założycielem na temat ścieżek zgodności bez rezultatu, nasz dział kontroli ryzyka ostatecznie zawetował inwestycję.
Zwrot akcji w historii nastąpił dzień po podjęciu przez nas decyzji. Projekt ogłosił zakończenie finansowania o wartości kilku milionów dolarów. Jednak w ciągu kilku minut po wpłynięciu środków założyciel zaczął przelewać pieniądze firmy do swojego osobistego portfela. W ciągu następnego tygodnia stracił kilka milionów dolarów z tego całkowicie w innej łańcuchowej aplikacji rozrywkowej. Obiecał zbudować sprawiedliwe kasyno, ale skończył, używając pieniędzy na zbudowanie kasyna, by stać się hazardzistą w cudzym lokalu. To nie była porażka zarządzania ryzykiem; to było nagłe oszustwo i sprzeniewierzenie. W końcu interweniowało FBI, założyciel został aresztowany i stanął w obliczu wieloletniego więzienia.
Inny przypadek, którego osobiście doświadczyliśmy, to arcydzieło gry AAA okrzyknięte „łańcuchowym Call of Duty”. Członkowie zespołu pochodzili z najlepszych studiów gier, ale projekt palił pieniądze w przerażającym tempie, sięgającym dwóch do trzech milionów dolarów miesięcznie, podczas gdy postęp prac był poważnie opóźniony. Firma szybko popadła w kryzys finansowy, a zespół został zredukowany ze ponad stu osób do zaledwie kilkunastu.
Gdy budynek miał się zawalić, odkryliśmy, że współzałożyciel i CTO projektu przez okres siedmiu miesięcy stale sprzedawał własne tokeny zespołu na rynku wtórnym, inkasując łącznie prawie 700 000 dolarów. Prawnie rzecz biorąc, sprzedawał swoją własną nabytą część, co wydawało się niepodlegające zarzutowi. Ale z perspektywy etyki biznesowej firma wisiała na włosku, a duża liczba pracowników została zwolniona, yet jako jeden z głównych liderów gorączkowo inkasował pieniądze osobiście. Sygnał, jaki to wysyłało rynkowi, nie mógł być jaśniejszy: „Statek tonie, wyskakuję pierwszy”.
W tych dwóch przypadkach inwestorzy nadmiernie skupili się na przeszłej aureoli założyciela, zaniedbując dogłębne sprawdzenie jego obecnego charakteru i wzorców zachowań. Jednocześnie brak kluczowych mechanizmów kontrolnych, takich jak „multi-signature” i „płatności etapowe”, był bezpośrednią przyczyną utraty kontroli nad funduszami.
Wniosek z przypadku
- Charakter DD musi być na pierwszym miejscu. CV można upiększyć, historie można opakować, ale charakter i wzorce zachowań danej osoby są stosunkowo stabilne. Instytucje inwestycyjne muszą opracować bardziej systematyczną metodologię due diligence charakteru, nie tylko konwencjonalne sprawdzanie przeszłości, ale być może także głębsze wywiady, a nawet behawioralne testy stresowe. Szczególną uwagę należy zwrócić na to, czy istnieje fundamentalna sprzeczność między osobistą historią założyciela a misją projektu, którą deklaruje. Osoba z historią hazardową, która ma prowadzić obiekt rozrywkowy, sama w sobie stanowi ogromny Red Flag.
- Kontrola funduszy to niepodlegająca negocjacjom podstawa inwestycyjna. W przypadku projektów na wczesnym etapie, zwłaszcza gdy założyciel dominuje samodzielnie, absolutnie nie wolno umieszczać wszystkich funduszy w portfelu całkowicie przez niego kontrolowanym. Portfele multi-sig powinny stać się obowiązkowe, a inwestor lub zaufana strona trzecia wyznaczona przez inwestora musi być jednym z sygnatariuszy multi-sig. Uwalnianie funduszy powinno opierać się na jasnych, wymiernych kamieniach milowych: zrealizuj jedno zadanie, następnie uwolnij kolejną transzę. Te metody kontroli ryzyka, już dojrzałe w tradycyjnym przemyśle VC, powinny być jeszcze bardziej rygorystycznie wdrażane w przemyśle krypto.
- Głęboko powiąż interesy zespołu podstawowego z długoterminowym rozwojem projektu. Odblokowywanie tokenów zespołu nie powinno być powiązane wyłącznie z czasem, ale także z kamieniami milowymi projektu, takimi jak uruchomienie produktu, osiągnięcie określonej skali liczby użytkowników, osiągnięcie określonego poziomu przychodów protokołu i tak dalej. Jednocześnie należy wyraźnie zastrzec w umowie, że w okresach, gdy projekt znajduje się w trudnej sytuacji finansowej lub poważnym kryzysie, sprzedaż tokenów przez kluczowych członków będzie ograniczona. Jest to zarówno ograniczenie, jak i postawa, pokazująca społeczności i wszystkim inwestorom determinację zespołu do życia i śmierci z projektem.
Wnioski: Powrót do zdrowego rozsądku, przetrwanie cykli
Po przejściu przez tak wiele, nie jesteśmy już gorącokrwistymi „wyznawcami Web3", którymi kiedyś byliśmy. Staliśmy się bardziej realistami, oceniającymi ryzyko i obserwatorami ludzkiej natury. Nie ekscytujemy się już łatwo wielkimi narracjami, lecz badamy każdy szczegół jak audytorzy i testujemy każde założenie jak inżynierowie.
Oceniając projekt, teraz wielokrotnie zadajemy sobie pytania:
- Czy naprawdę rozumiemy tego założyciela? Poza historią, którą opowiada o sobie, czy kiedykolwiek dowiedzieliśmy się z innych źródeł, jakim jest człowiekiem—od jego byłych współpracowników, byłych szefów, a nawet konkurentów?
- Czy naprawdę rozumiemy strukturę prawną tego projektu? Czy istnieją ukryte „tylne drzwi"? Jeśli założyciel ucieknie, czy umowa w naszych rękach jest bezwartościowym kawałkiem papieru, czy ostrym mieczem?
- Po wstrzyknięciu funduszy, czy mamy kontrolę nad tym, jak fundusze są wykorzystywane? A może możemy tylko pokładać nadzieje w moralnej samodyscyplinie założyciela?
- Czy interesy zespołu założycielskiego są naprawdę w pełni zgodne z interesami nas inwestorów? Czy ich mechanizm odblokowywania tokenów zachęca ich do budowania długoterminowego, czy raczej ułatwia im krótkoterminową realizację zysków?
- Kiedy wykryjemy pierwsze oznaki problemu, czy mamy odwagę powiedzieć nie?
Ostatecznie dobra struktura inwestycyjna nie jest zaprojektowana, by strzec przed dżentelmenami; jest zaprojektowana, by strzec przed ekstremalnymi sytuacjami. Kiedy wszyscy zachowują się honorowo, każda struktura działa dobrze; prawdziwym testem jest to, czy w momentach, gdy interesy się rozchodzą, rynek gwałtownie się zmienia, a zaufanie upada, umowa w twoich rękach może mówić w twoim imieniu.
Zapłaciliśmy za te lekcje prawdziwymi pieniędzmi. Zapisujemy je, ponieważ wierzymy, że koszt postępu branży nie powinien być wielokrotnie ponoszony przez każde nowe pokolenie uczestników.
I właśnie z tego powodu systematycznie wprowadziliśmy do naszego procesu inwestycyjnego mechanizmy takie jak ciągły monitoring zgodności, klauzule ochrony przed przełączaniem podmiotów i obowiązkowe wymogi dotyczące portfeli multi-signature. Nie są to ulepszenia na papierze, lecz instytucjonalne modernizacje destylowane po wielokrotnych rzeczywistych kosztach.






